નાગ પંચમી પર નિબંધ Essay on Nag Panchami In Gujarati

Join Whatsapp Group Join Now

નાગ પંચમી પર નિબંધ Essay on Nag Panchami In Gujarati :- (નાગ પંચમી નિબંધ) નાગ પંચમી એ હિન્દુઓનો પ્રખ્યાત તહેવાર છે. નાગપંચમીનો તહેવાર સમગ્ર ભારતમાં ખૂબ જ ધામધૂમથી ઉજવવામાં આવે છે. સાપ આપણી સંસ્કૃતિનો મહત્વનો ભાગ છે. નાગ ધારણ કરનાર ભગવાન ભોલેનાથની પૂજા કરવી પણ આ દિવસે વિશેષ શુભ માનવામાં આવે છે. તેમને શક્તિ અને સૂર્યનો અવતાર પણ માનવામાં આવે છે.

નાગ પંચમી પર નિબંધ Essay on Nag Panchami In Gujarati

નાગપંચમી ક્યારે અને શા માટે ઉજવવામાં આવે છે?

ભારતમાં નાગની પૂજા પ્રાચીન સમયથી ચાલી આવે છે. દર વર્ષે શ્રાવણ માસના શુક્લ પક્ષની પંચમીને નાગ પંચમી તરીકે ઉજવવામાં આવે છે, તેથી તેને ‘નાગ પંચમી’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ દિવસે સાપનું દર્શન કરવું શુભ માનવામાં આવે છે.

એક સમયે લીલાધર નામનો એક ખેડૂત હતો જેને ત્રણ પુત્રો અને એક પુત્રી હતી. એક સવારે જ્યારે તે પોતાના ખેતરમાં ખેડતો હતો ત્યારે તેના હળમાંથી સાપના બચ્ચા મરી ગયા. પોતાના બાળકોના મૃત્યુને જોઈને નાગ માતા ખૂબ ગુસ્સે થઈ ગઈ અને નાગ પોતાના બાળકોના મૃત્યુનો બદલો લેવા ખેડૂતના ઘરે ગયો. રાત્રે જ્યારે ખેડૂત અને તેનો પરિવાર સૂતો હતો, ત્યારે સાપે ખેડૂત, તેની પત્ની અને તેના પુત્રોને ડંખ માર્યો અને બધા મૃત્યુ પામ્યા.

ખેડૂતની પુત્રીને સાપે ડંખ માર્યો ન હતો, જેના કારણે તે બચી ગઈ હતી. બીજા દિવસે સવારે સાપ ફરીથી ખેડૂતની દીકરીને કરડવાના ઈરાદે ખેડૂતના ઘરે ગયો. નાગ માતાને પ્રસન્ન કરવા માટે, તેમણે દૂધથી વાટકી ભરી અને હાથ જોડીને પ્રાર્થના કરી અને માફી માંગી.

તેણે નાગને તેના માતાપિતાને માફ કરવા પ્રાર્થના કરી. નાગ માતાએ પ્રસન્ન થઈને સૌને જીવનદાન આપ્યું. આ ઉપરાંત નાગ માતાએ પણ આશીર્વાદ આપ્યા હતા કે જે સ્ત્રી શ્રાવણ શુક્લ પંચમી પર નાગ દેવતાની પૂજા કરશે તેની ઘણી પેઢીઓ સુરક્ષિત રહેશે, ત્યારથી નાગ પંચમી પર નાગ/નાગની પૂજા કરવામાં આવે છે.

નાગપંચમીના દિવસે સવારે વહેલા જાગીને, રોજિંદા કામમાંથી નિવૃત્ત થયા પછી, સ્નાન કર્યા પછી, સ્વચ્છ અને સ્વચ્છ વસ્ત્રો પહેરીને નાગ દેવતાની પૂજા કરવામાં આવે છે. આ દિવસે દિવાલ પર ગરુડ લગાવીને પૂજા સ્થળ બનાવવામાં આવે છે. ઘરના પ્રવેશદ્વાર પર સાપનું ચિત્ર બનાવવામાં આવે છે અને તેમની પૂજા કરવામાં આવે છે. માન્યતા અનુસાર નાગ દેવતાની પૂજા સુગંધિત ફૂલ, કમળ અને ચંદનથી કરવી જોઈએ, કારણ કે નાગ દેવતાને સુગંધ વધુ પ્રિય હોય છે

આ દિવસે બ્રાહ્મણોને ભોજન અને ખીર પીરસવામાં આવે છે અને નાગદેવને પણ અર્પણ કરવામાં આવે છે. ત્યારપછી ખીરને પરિવારના સભ્યો સાથે પ્રસાદ તરીકે લેવામાં આવે છે. સર્પપ્રેમીઓ માટે પણ આ દિવસ વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે, તેમને દૂધ, પૈસા, ખાદ્યપદાર્થો અને જૂના કપડાં દાન કરવાનું મહત્વ છે.

નાગપંચમીમાં શું ન કરવું ?

નાગપંચમી પર સાપને દૂધ ન આપવું, કારણ કે કહેવાય છે કે સાપને દૂધ પીવડાવવાથી તે મરી જાય છે અને મૃત્યુનો દોષ આપણને શ્રાપ આપવામાં આવે છે.

આ દિવસોમાં માટી ખોદવા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ છે.

માન્યતા અનુસાર, સાપનું હૂડ પાન જેવું હોય છે. તેથી, નાગપંચમીના દિવસે ચૂલા પર તવો મૂકવો એ સાપના કૂંડાને આગ પર રાખવા સમાન છે, તેથી જ આ દિવસે ઘણી જગ્યાએ તવો રાખવામાં આવતો નથી.

ઉપસંહાર

ભારતીય સંસ્કૃતિમાં સાપનું ઘણું મહત્વ છે. લાંબા સમયથી નાગ દેવતા/સાપને મારીને વેપારી લાભ માટે વેચવામાં આવે છે. સાપની ચામડી, ઝેર વગેરે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં વેચાય છે. આ જ કારણ છે કે સરકાર અને વન્યજીવ વિભાગ સાપને પકડવા, તેમને દૂધ પીવડાવવા પર પ્રતિબંધ મૂકે છે. આ સિવાય સરકાર દ્વારા સાપ અને અન્ય જીવોને બચાવવા, તેમને જીવન પ્રદાન કરવા માટે ઘણા પગલાં અને સતત પ્રયાસો કરવામાં આવી રહ્યા છે.

નાગપંચમીનો આ પવિત્ર તહેવાર આપણને ‘જીવ અને જીવવા દો’ના માર્ગે ચાલવાની પ્રેરણા આપે છે, જેમ આપણે આપણા જીવનને પ્રેમ કરીએ છીએ, તેવી જ રીતે આપણે સાપ અને સાપને બચાવવા અને તેમના જીવનની રક્ષા કરવાનો સંકલ્પ લેવો જોઈએ.

એટલું જ નહીં, આપણે એ પણ ધ્યાનમાં રાખવું જોઈએ કે કેવી રીતે સાપ અને સાપને સુરક્ષિત રાખીને આપણે આપણી સંસ્કૃતિને જાળવી શકીએ, આપણે તેનું મૂલ્ય વધારી શકીએ અને પશુ-પંખીઓ પર થતા અત્યાચારને રોકવા માટે આપણે દરેક ક્ષણે જાગૃત રહેવું જોઈએ. સાથે જ આ તહેવારની ઉજવણી એ સંકલ્પ સાથે કરવી જોઈએ કે આપણે એવી કોઈ પણ વસ્તુનો ઉપયોગ નહીં કરીએ જેમાં સાપની ચામડી કે અન્ય કોઈ પ્રાણીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હોય.